Databanken & Data-ecosysteem

Les 1 – Introductie tot Databanken

Welkom bij de lessenreeks rond databanken. In deze eerste les verkennen we wat databanken zijn, waarom ze belangrijk zijn, en maken we kennis met SQLite.

Wat is een databank?

Databank: een georganiseerde verzameling gegevens die elektronisch wordt opgeslagen en toegankelijk is via computersystemen. Zonder een databank zou het beheren van grote hoeveelheden gegevens bijna onmogelijk zijn.

Data en informatie

  • Data: losse, ruwe feiten of observaties zonder context. Voorbeeld: "20", "appel".
  • Informatie: betekenisvolle data in context. Voorbeeld: "Er zijn 20 appels op voorraad".

Een databank helpt om van data → informatie te gaan.

Opdracht: Tekst omzetten naar data

Lees de onderstaande informatie en zet het om naar een tabel

“De webshop TechWorld verkoopt drie producten: een laptop, een smartphone en een tablet. De laptop kost €999, de smartphone €699 en de tablet €399. De laptop is op voorraad (25 stuks), de smartphone (10 stuks) en de tablet is momenteel uitverkocht.”

Mogelijke aanpak

Zo kun je de data structureren:

Product Prijs (€) Voorraad
Laptop 999 25
Smartphone 699 10
Tablet 399 0

Je hebt nu ruwe tekst omgezet in duidelijke gestructureerde data die klaar is voor gebruik in bijvoorbeeld SQLite.

Waar vind je databanken terug?

  • Webshops: bewaren gegevens over producten, klanten en bestellingen.
  • Ziekenhuizen: beheren patiëntendossiers en medische geschiedenis.
  • Banken: slaan rekeninggegevens en transacties op.
  • Sociale media: bewaren gebruikersprofielen, berichten en interacties.

Waarom zijn databanken belangrijk?

  • Ze maken snelle toegang tot grote hoeveelheden informatie mogelijk.
  • Ze zorgen voor betrouwbare opslag en veilige toegang tot data.
  • Ze maken analyse en rapportering mogelijk.
  • Ze ondersteunen automatisering en digitale processen.

Voorbeeld: Hoe werkt SQLite in een webshop?

  • Eén databestand slaat tabellen op voor producten, klanten, bestellingen...
  • Bij elke actie van de gebruiker wordt het bestand automatisch bijgewerkt.
  • SQLite werkt snel en zonder internetverbinding – ideaal voor testen of offline apps.

Voordelen van SQLite

  • Geen installatie nodig: alles zit in één bestand.
  • Geen aparte server of beheerder nodig.
  • Werkt op alle besturingssystemen.
  • Ideaal voor onderwijs, prototyping en mobiele apps.

Beperkingen van SQLite

  • Niet geschikt voor zeer grote of gelijktijdige gebruikersaantallen.
  • Beperkte schaalbaarheid t.o.v. grotere systemen zoals PostgreSQL.
  • Geen ingebouwde gebruikersrechten zoals in enterprise DBMS'en.

Maar voor leren en kleine toepassingen is SQLite perfect.

Wat is datamodellering?

Datamodellering is het proces waarbij we informatie structureren zodat ze efficiënt kan worden opgeslagen in een databank.

  • Helpt ons begrijpen welke entiteiten belangrijk zijn.
  • Bepaalt welke attributen bij die entiteiten horen.
  • Toont de relaties tussen verschillende entiteiten.

Wat is een entiteit?

Entiteit: iets uit de echte wereld waarover je gegevens wilt opslaan.

Voorbeelden:

  • Klant: naam, adres, telefoonnummer
  • Product: naam, prijs, voorraad
  • Bestelling: datum, totaalbedrag

Wat is een attribuut?

Attribuut: een kenmerk dat extra informatie geeft over een entiteit.

Voorbeeld: voor de entiteit Product kunnen de attributen zijn:

  • Naam: de productnaam
  • Prijs: de verkoopprijs
  • Voorraad: hoeveel stuks beschikbaar zijn

Relaties tussen entiteiten

Relatie: geeft aan hoe twee entiteiten met elkaar verbonden zijn.

Voorbeelden:

  • Een klant kan meerdere bestellingen plaatsen.
  • Een bestelling kan meerdere producten bevatten.
  • Een product kan in meerdere bestellingen voorkomen.

Soorten relaties

  • 1-op-1: één klant heeft één loyaliteitskaart.
  • 1-op-veel: één klant kan meerdere bestellingen plaatsen.
  • veel-op-veel: een product kan in meerdere bestellingen voorkomen en een bestelling kan meerdere producten bevatten.

ER-diagrammen

Entity-Relationship (ER) diagram: een visuele weergave van entiteiten, hun attributen en de relaties ertussen.

Symbolen in een ER-diagram:

  • Rechthoek: entiteit
  • Ovaal: attribuut
  • Lijn: relatie tussen entiteiten

Opdracht: zelf een ER-diagram maken

Gebruik de volgende tekst en zet deze om naar een ER-diagram:

“Een klant kan meerdere bestellingen plaatsen. Elke bestelling bevat één of meerdere producten. Van elk product willen we naam, prijs en voorraad weten.”

  • Bepaal de entiteiten.
  • Kies de juiste attributen.
  • Geef de relaties duidelijk weer.